Nebojša Bakarec: Zakon o upotrebi srpskog jezika i zaštiti ćirilice

„U početku bješe Riječ, i Riječ bješe u Boga, i Bog bješe Riječ. Ona bješe u početku u Boga. Sve je kroz Nju postalo, i bez Nje ništa nije postalo što je postalo. U Njoj bješe život, i život bješe vidjelo ljudima. I Vidjelo se svijetli u tami, i tama Ga ne obuze“. Sveto Jevanđenje po Jovanu, Novi Zavet. O „Reči“ se govorilo još u Starom Zavetu: „Riječju Gospodnjom nebesa se stvoriše, i Duhom usta Njegovijeh sva vojska njihova“ (Ps. 33, 6), „Posla Riječ Svoju i iscijeli ih“ (Ps. 106, 20).

Skupštine Republike Srpske i Republike Srbije usvojiće gotovo istovetan Zakon o upotrebi srpskog jezika u javnom životu i zaštiti i očuvanju ćiriličkog pisma, 15. septembra na dan novoustanovljenog praznika „Dan srpskog jedinstva, slobode i nacionalne zastave“, koji se slavi i u Srpskoj i u Srbiji. Inicijativa za donošenje ovog Zakona je potekla od predsednika Srbije Aleksandra Vučića i člana predsedništva BiH Milorada Dodika.

Poštovanoj ministarki, gospođi Maji Gojković, i na ovaj način iskazujem duboko poštovanje i prema njoj kao ličnosti i prema njenim rezultatima. Zakon o upotrebi srpskog jezika u javnom životu i zaštiti i očuvanju ćiriličkog pisma je dokaz da u poslednjih deset godina predsednik Vučić čini to da se Srbija i srpstvo vraćaju sebi, svojim korenima, svojoj suštini. Bez straha se uzdiže srpski nacionalni, kulturni i duhovni identitet. Cilj Zakona je širenje, zaštita, očuvanje i negovanje srpskog jezika i ćiriličkog pisma, kao kulturnih i tradicionalnih vrednosti. Odredbama ovog zakona definiše se društvena briga o jeziku i matičnom pismu, i njihova zaštita, bez kojih se ne može obezbediti ni odgovarajući status službenog jezika i matičnog pisma u celokupnom javnom životu i pravnom prometu. Ta razgranata i koordinirana aktivnost, i u nauci i izvan nje, i kod nas i u svetu, označava se terminom jezička politika. Odredbama ovog predloga utvrđen je temeljni sadržaj jezičke politike i identifikovane su institucije pozvane da, u saradnji s državnim organima, vode i sprovode jezičku politiku.

Ćirilica je nastala pre odvajanja crkvene šizme, raskola Istoka i Zapada, ćirilica je nastala pre Svetog Save i pe naše srpske crkve. Ćirilica je nastala u ono doba kada među Srbima jedva da je bilo pismenih ljudi. Ćirilica je nastala pre bilo kog srpskog kulturnog spomenika. Ćirilica je spomenik našeg identiteta. Sva naša pismenost i sva naša kultura u njoj su izraženi. Naša vidna kultura započinje s njom, ona se u ćirilici ogleda. Sa ćirilicom smo progledali. Sa pojavom ćirilice mi smo kulturno nastali, odricanjem od nje mi bi kulturno nestali, prestali bi da postojimo kao samostalna nacija, samostalna kulturna osobenost i samosvojnost. Naš prvi zadatak je ćirilica, neki kažu najsavršenije pismo na svetu. Nažalost, režimi od 1945., i od 2000. godine, su se odrekli ćirilice. Odrekli su se dragocene jednoazbučnosti i veštački su uveli su ravnopravnost ćirilice i latinice, koju su u praksi shvatili kao prednost latinice nad ćirilicom. Pismo srpskoga jezika je srpska ćirilica, a ne abeceda. Zato moramo svi jedinstveno da se izborimo za vraćanje jednoazbučja u srpski jezik, a za to imamo i uporište u Ustavu Srbije, koji kaže: „Jezik i pismo – Član 10. – U Republici Srbiji u službenoj upotrebi su srpski jezik i ćiriličko pismo. Službena upotreba drugih jezika i pisama uređuje se zakonom, na osnovu Ustava“.

Koliko je ćirilica važna svedoči i to da su je zabranjivali i Marija Terezija u 18. veku, Austrougari u 19. i početkom 20. veka, te namački i hrvatski nacisti u NDH 1941. Po francuskom istraživaču Siprijanu Roberu, na zasedanju Svetog sinoda katoličko-rimske crkve u Saloni (Splitu) godine 1060. (posle raskola) ćirilica je proglašena đavolovim izumom, a Metodije jeretikom, i zaprećeno je izopštavanjem iz crkve onima koji ne odustanu od tog pisma. Potom su Srbi, vekovima, katoličeni ili unijaćeni na prostorima Balkana, a Rusi na prostorima Zapadne Rusije tj. Ruske krajine, danas Ukrajine. Svaki strani okupator je prvo zabranio ćirilicu. Autošovinistički domaći okupatori od 2000. do 2012. godine, su marginalizovali ćirilicu, sa ciljem da ona nestane.

Srpski narod je vekovima podvrgnut mehanizmu rasrbljavanja. Šablon je uvek isti: prvo se veštački istakne neka teritorija na tradicionalnoj srpskoj zemlji, zatim se po nazivu te teritorije kreira nova nacija, odnosno po imenu te teritorije se preimenuju svi Srbi koji tu žive, tako da se srpski narod, koji se tu „zatekao“, pretvara u novu naciju, a paralelno sa tim procesom srpski narod počinje da gubi pravo – prvo na pismo, a kasnije i na jezik. Taj metod je tokom vekova primenjen u Hrvatskoj, BiH, na Kosovu i Metohiji, odskora u Crnoj Gori, a slično pokušavaju u Vojvodini i Raškoj oblasti. Zbog toga što je srpska ćirilica važan deo srpskog nacionalnog identiteta i jedan od simbola srpske posebnosti, ćirilica se sistematski podriva, potiskuje i satanizuje, od strane autošovinista. Najbolji primer celog tog procesa rasrbljavanja i etnolingvističkog inženjeringa je Crna Gora.

U ovom istorijskom trenutku i prilikama kakve su sada srpske, vrlo je važna simbolička vrednost srpske ćirilice kao znaka srpskog duhovnog identiteta. Zbog toga proces potiskivanja srpske ćirilice, od 2000. do 2012. godine, spada u isti red sa urušavanjem jezikoslovlja, književnojezičke norme i govorne kulture u sferi javne upotrebe srpskog jezika, spada u isti red s razgradnjom obrazovnog sistema, uništavanjem diplomatije i vojske, uništavanjem kulture, napadima na SPC, demonizacijom tradicije – u suštini u isti red sa destrukcijom supstance države i srpstva.

Srpski književni jezik ima oko 150.000 reči. Srpski narodni i književni imaju između 350.000 i 400.000 reči. Prosečan čovek zna i koristi između 5000 i 15.000 reči. Vuk Karadžić je zabeležio i poznavao oko 50.000 reči. U to ime apelujem da što manje upotrebljavamo anglicizme, a da prestanemo da odbacujemo srpske reči, koje pogrešno smatramo hrvatskim. Kruh je srpska reč, jednako kao i hleb. Prvobitno je kruh označavao beskvasni hleb, a reč hleb je označavala kruh sa kvascem. Žlica i vilica su srpske reči, kao i npr. mrkva. Reč šargarepa je mešavina mađarske reči „šarga“ žuto, i srpske reči repa – žuta repa. Mi Srbi često bez potrebe koristimo tuđice- internacionalizme, umesto slavizama. Navešću neke primere – kažemo avion umesto (zrakoplov), advokat (odvetnik), apoteka (lekarna), artiljerija (topništvo), biblioteka (knjižnica), geografija (zemljopis), efekat (učinak), istorija (povest), kompozitor (skladatelj), lingvistika (jezikoslovlje), manastir (samostan), mašina (stroj), hiljada (tusuća), monah (redovnik), pasoš (putovnica), penzioner (umirovljenik), pijaca (tržnica), portparol (glasnogovornik), protest (prosved), univerzitet (sveučilište), fabrika (tvornica), fiskultura (telovežba), frižider (hladnjak), itd. Već razumete da želim da kažem da se na prostorima Crne Gore, BH Federacije, Hrvatske, Republike Srpske i Srbije govori jedan te isti jezik. O tome svedoči i Deklaracija o zajedničkom jeziku, ali ona je ostala ograničenih dometa, zbog toga što ne određuje ime, ne daje naziv, tom zajedničkom jeziku. Taj zajednički jezik se zove srpski. A kako je bilo na počecima ćirilice u doba Vizantinaca, tj. Grka, Svete braće Kirila i Metodija, odnosno Konstantina Filozofa, poznatijeg kao Sveti Ćirilo, i u doba Metodija Solunskog poznatijeg kao Sveti Metodije, o tome svedoči crnorizac (kaluđer) Hrabar, početkom desetog stoleća:„Ranije, dakle, Sloveni ne imađahu knjiga, nego crtama i zarezima čitahu i gatahu, budući pogani (pagani – op.aut.). Krstivši se, pak, rimskim i grčkim pismenima siljahu se pisati slovensku riječ bez reda. No, kako se može pisati dobro grčkim pismenima bog, ili život, ili vrlo, ili crkva, ili čekanje, ili širina, ili otrov, ili gdje, ili mladost, ili jezik i drugo slično ovome? I tako bijaše mnogo ljeta. Potom čovjekoljubac Bog, pomilovavši rod slovenski, posla im svetoga Konstantina Filozofa, zvanog Kirilo, muža pravedna i istinita, i stvori im 38 pismena, neka po ugledu na grčka slova, neka prema slovenskoj riječi…“. Tako su naši preci dobili prvo pismo.

Završiću Plutarhovim rečima iz „Temistokla“ 29.5: „Kralj Kserks dozvolio je Temistoklu da otvoreno govori o grčkim poslovima. Temistokle je odgovorio da je ljudski govor poput majstorski izrađenog ćilima, čije šare jedino mogu da se pokažu ako se odmota; kada su ćilimi zamotani, šare postaju nejasne i nestaju“. Tako predvođeni predsednikom Vučićem mi slobodno odmotavamo ćilim srpskog jezika i ćiriličkog pisma, rešeni da se više nikada ne rasrbljujemo. Predsednik Vučić osvešćuje Srbiju, uzdiže Srbiju, gradi Srbiju, vakciniše Srbiju i leči Srbiju. Leči prošlost u sadašnjosti, radi budućnosti. Živela Srbija!